Rreziku nga komplotet e munafikëve

E falënderojmë Allahun me falënderime që i kanë hije madhërisë së Tij Mëshirëplotit, të Gjithëmëshirshmit, i Cili di gjithçka, dëgjon gjithçka, i Cili na mbikëqyr kur ne jemi të zgjuar dhe kur flejmë. E falënderojmë për të gjitha begatitë që na i ka dhënë në përgjithësi dhe e falenderojmë për begatinë e islamit në veçanti. Begati me të cilën Allahu na ka dalluar nga të tjerët, na ka nxjerrur nga errësira në dritë. Begati me të cilën Allahu me mëshirën e Tij do na bënë banorë të xhenetit. Begati e cila jep begati të shumta.

Paqja dhe mëshira e Allahut dhe lavdatat e Tij qofshin për krijesën më të dashur të Allahut, Muhamed mustafanë të cilin Allahu e dërgoi mëshirë për botrat. Ai na tregoi gjithçka që shpie për në Xhenet dhe na tregoj gjithçka që largon nga xhehenemi.

Këto përshëndetje qofshin edhe për familjen e tij të pastër, për shokët e tij besnik, sahabët, dhe për gjithë ata besimtarë që e pasojnë rrugën e këtij pejgamberi.

Të nderuar vëllezër! Ne jetojmë në këtë dynja dhe ballafaqohemi me gjëra të ndryshme. Gjindemi para sfidave të shumta, takohemi me lloj-lloj personalitetesh, dëgjojmë opinione të ndryshme për shumë gjëra që na rrethojnë neve qofshin ato objektive apo subjektive.

Në jetën tonë dallojmë shtresa të ndryshme të njerëzve nga pikëpamjet përkatëse, por, në peshoren e imanit dallojmë tre shtresa:

Besimtarë
Jobesimtarë dhe
Munafikë (hipokritë)
Si model të kësaj shoqërie në historinë islamë qartë e këmi modelin e Medines në kohën profetike dhe të kalifëve Rashid. Në këtë bisedë theks të veçantë dua t’i jap shtresës së munafikëve pasiqë rreziku nga ata është vështirë të hetohet. I dërguari i Allahut pas trembëdhjetë vitëve në Meke, emigroi për në Medine. Shoqëria medinase dallohej nga ajo mekase. Në Meke ishin dy shtresa të njerëzve nga aspekti i besimit; besimtarë: muslimanët dhe jobesimtarë: mushrikët, ndërsa, në Medine u paraqit edhe një shtresë, ata ishin munafikët.

Besimtarët ishin muslimanët që përbëheshin nga muhaxhirët dhe ensarët. Jobesimtarët ishin fiset jehude që jetonin në pjesën lindore dhe juglindore të Medines. Munafikët ishin Abdullah ibn Seluli me parinë e tij. I dërguari i Allahut, sal-Allahu alejhi ve selem, me sahabët patën vështirësi dhe shqetësime të shumta nga kjo shtresë pasiqë këta nuk ishin të definuar. Gjendja e tyre ishte e fshehur. Ata e shfaqnin islamin para muslimanëve, ndërsa bashkëpunonin me jobesimtarët.

Allahu i Madhëruar ka thënë: “Dhe kur atyre u thuhet: besoni, sikurse besuan njerëzit, ata thonë: “A të besojmë ashtu sikurse besuan mendjelehtit?” Në të vërtetë ata, dhe mu ata janë mendjelehtit, por nuk e dinë. * E kur i takojnë ata që besuan thonë: “Ne kemi besuar!” Por kur veçohen me djajt (parinë) e vet u thonë: “Ne jemi me ju, ne vetëm jemi tallur (me besimtarët)”. “ Bekare: 13, 14.

Shpirtat e tyre ishin të mbushura me mllef, me urrejtje, zili dhe mendjemadhësi. Ata ishin të prirë vetëm për të bërë keq dhe trazira në shoqërinë islame. Gjëja më tragjike ishte se shtireshin se bëjnë mirë.

Allahu i Madhëruar ka thënë: “E kur atyre u thuhet: “Mos e prishni rendin në tokë”! Ata thonë: “Ne jemi vetëm përmirësues (paqtues)!” “ Bekare: 11. Këta munafikë kanë qenë të disponuar çdo herë të veprojnë kundër muslimanëve. U rinin në pritë veprave që bënin muslimanët që ata nga këndvështrimi i tyre t’i përcjellin me kritikë dhe satirë.

Kur i dërguari, sal-Allahu alejhi ve selem, u nis për në një nga betejat gjegjëshit për në beni Mustalik, fis nga fiset jehude në skaj të Medines, ai deshti të merr me vete njërën nga gratë e tij. Qiti short dhe shorti i ra Aishes, radijAllahu anha. Pas mbarimit të betejës, gjatë kthimit, i dërguari i Allahut, sal-Allahu alejhi ve selem, me parinë e vet ushtarake ndalen të pushojnë. Kur deshtën të vashdojnë rrugën dhe nisen, Aisheja – radijAllahu anha – vëren se e kishte humbur gjerdanin. Ndalet për ta kërkuar dhe e gjen. Kur deshti të vazhdon rrugën paria ishin larguar kështuqë ajo mbeti mbrapa pak e vonuar. Pas pak kohe arriti, por kur munafikët e panë Aishen duke ardhur dhe deven e saj po e mban për kërpeshi një nga sahabët, ata këtë rast e shfrytëzuan për qëllimet e fëlliqura të tyre. Filluan të flasin për Aishen – radijAllahu anha – se ka bërë amoralitet. Biseda e tyre u përhap pastaj edhe në Medine. Pejgamberi, sal-Allahu alejhi ve selem, mbeti i brengosur dhe brenga iu zmadhua, ngase atij ato ditë nuk i shpallej asgjë nga ajetet. Edhe Ebu Bekri, radijAllahu anhu, brengosej se Aisheja ishte e bija e tij, por megjithatë edhe ai nuk fliste asgjë. Aisheja – radijAllahu anha – kur kuptoi se për të po flitej një gjë e tillë u mërzit shumë dhe tërë kohën e ka kaluar duke qarë.

Pas një muaji, të dërguarit të Allahut i shpallen disa ajete nga sureja Nur ku Allahu tregon se Aisheja – radijAllahu anha – është e pastër dhe pos saj edhe të gjitha bashkëshortet e profetit, sal-Allahu alejhi ve selem, janë të pastra. Allahu i Madhëruar së pari tregoi se kjo është shpifje, por e vërteta do të del në shesh dhe do të jetë në dobi të besimtarëve, Allahu ka thënë: “S’ka dyshim se ata që trilluan shpifjen, janë një grup prej jush. Ju mos e merrni atë si ndonjë dëm për ju, përkundrazi, ajo do të jetë në dobinë tuaj. Secilit prej tyre do t’i takojë dënimi sipas pjesëmarrjes në mëkat, e atij prej tyre që e barti pjesën e madhe (të shpifjes), i takon dënimi i madh. “ Nur: 11

Pastaj, në lidhje me shpifësit tha: “Vërtet, ata që akuzojnë gratë e ndershme, besimtare të pafajshme, janë të mallkuar në këtë botë dhe në botën tjetër dhe ata i pret një dënim shumë i madh.“ Nur: 23. Ne e lusim Allahun që të na ruajë nga shpifjet e shpifësve dhe t’i ruajë familjet e besimtarëve. Allahu thërret për në vendbanimin e paqës dhe e udhëzon kë të dojë në udhën e drejtë.

Hytbeja e dytë
Aisheja – radijAllahu anha – është bashkëshortja e të dërguarit të Allahut, bija e Ebu Bekër Sidikut, radijAllahu anhu, nënë e bësimtarëve, andaj ata që shpifin për të, kanë bërë mëkat të madh.

Është për t’u çuditur me shiat se ata edhe pas zbritjes së ajeteve që dëshmojnë për pastëritinë e Aishes vazhdojnë të shpfin për të dhe ta akuzojnë për amoralitet. Ata sikur t’i thonë Allahut se këtë çështje e dinë më mirë se Allahu. Allahu i Madhëruar ka thënë se Aisheja është e pastër, kurse këta vazhdojnë me shpifje. Andaj, në si besimtaërë duhet të këmi kujdes shumë në këtë aspekt që t’i ruajmë gjuhët tona nga shpifjet ndaj besimatarëve dhe besimtareve.

Allahu i Madhëruar, për rastin në fjalë tha në formë të retorikës: “E përse kur e dëgjuan atë (shpifje) besimtarët dhe besimtaret të mos mendonin të mirën si për vete dhe të thonin: “Kjo është shpifje e qartë?!” “ Muëminun: 12. Pra, besimtarët nuk duhet të bijnë në grackat e munafikëve kur ata sajojnë intriga dhe shpifje për besimtarët dhe besimitaret. Allahu i Madhëruar i edukon besimtarët që në raste të tilla duhen të kenë qëndrim të drejtë dhe çdo herë të kenë mendim të mirë.

Allahu i Madhëruar ka thënë: “E përse, kur e dëgjuat atë, nuk thatë: “Ne nuk na takon të flasim për këtë. I lartë je Ti, kjo është shpifje e madhe!” Nur: 16. Allahu i Madhëruar me këto ajete tregoi se bashkëshortet e pejgamberit, sal-Allahu alejhi ve selem, janë të pastra të gjitha dhe familja e profetike është e pastër. Poashtu me këtë sprovë i nxjerri në shesh shpifjet e munafikëve.

E lusim Allahun që të na bëje besimtarë të sinqertë dhe të na udhëzojë në rrugën e drejtë.

A e keni pyetur ndonjehere veten pse ezani fillon me “Allahu Ekber”?

A e ke pyetur ndonjë ditë veten se pse ezani fillon me shprehjen Allahu Ekber (Allahu është më i madhi) dhe nuk fillon me ndonjë shprehje tjetër, si Subhanallah, apo Esh-hedu en la ilahe il-lAllah??

Fshehtësia e saj gjendet në këtë ajet të sures Xhumua, ku Allahu i Madhëruar thotë: “O besimtarë, kur të thirreni për (të falur) namazin (e xhumasë) në ditën e premte, nxitoni për ta përmendur Allahun dhe pezulloni tregtinë! Kjo, që ta dini, është më mirë për ju!”. Xhumua 9.

Pra, qëllimi i zgjedhjes së kësaj shprehjeje nuk është vetëm se tërheqja e vërejtjes së dëgjuesit, por është edhe vetëdijesimi i tij, se Allahu është më i madh dhe më meritor t’i përgjigjet në atë moment, se çdo gjë që e preokupon atë nga preokupimet e dynjasë.

Nëse je duke mësuar dhe duke përsëritur, dije se Allahu është më meritor t’i përgjigjesh, se sa ta vazhdosh leximin. Nëse je duke mbjell apo duke korrur, dije se Allahu është më i madh që t’i përgjigjesh, sesa të preokupohesh me tokën dhe frytet e saj.

Nëse je duke bërë shitblerje, Allahu është më i madh dhe më meritor t’i përgjigjesh, se sa të merresh me tregti në atë moment edhe nëse e di se fiton nga ajo tregti. Për këtë arsye shprehja Allahu Ekber, është ajo më e mira që e dëgjojmë derisa të jemi gjallë.

Sa herë që e dëgjojmë ezanin dhe i përcjellim e i përsërisim fjalët e myezinit, dhe tek shprehja “Haja alas-salah, haja alal felah – Ejani në namaz, ejani në shpëtim”, themi La havle ue la kuvete il-la bil-lah (Nuk ka ndryshim e as forcë pa ndihmën e Allahut), kërkojmë ndihmë nga Allahu i Madhëruar që ta praktikojmë këtë fe dhe sheriat.

Me përcjelljen e ezanit, ti vetëm se e vërteton dhe e pranon shpirtërisht se, çdo gjë që thuhet nga ezani, përputhet me atë që gjendet në gjoksin tënd nga bindja dhe e vërteta.

Ngutja dhe nxitimi për në namaz, është vërtetim praktik i të nxituarit në veprimin e urdhëresave të Allahut dhe mos neglizhencën e tyre. Si mendoni, a jemi ne nga ata!?

11 sunetet e ditës së Xhuma

Disa nga sunetet e ditës së xhuma dhe burimi i tyre sheriatik:

Gusulli (pastrimi) n­­ë diten e xhuma – (Buhariu 1951);

Veshja e rrobave të bukura (të pastërta dhe sipas rregullave të sheriatit) – (Ebu Davud);

Përdorimi i miskut (parfumit) dhe përdorimi i Misvakut – (Ibn Maxhah);

Shkuarja herët në xhami për namazin e xhumasë – (Buhariu 929 dhe Muslimi 1964);

Përpjekja për tu ulur sa më afër Imamit (mimberit) – (Ib­­n Maxhah dhe Tirmidhiu);

Nëse safat janë të mbushur tashmë, nuk duhet të hidheni mbi supet e të tjerëve që të arrini më përpara në safe – (Ebu Davud)…
Dëgjimi me vëmendje i hutbes (ligjërimit nga imami) – (Buhariu 934);

Bërja e sa më shumë lutjeve (duave) – (Buha­­riu 893 dhe Muslimi 852);

Kërkimi i kohës kur pranohet lutja në diten e xhuma, Pejgamberi sal-lAllahu alejhi ue selem ka thënë: “Me të vërtetë, në ditën e xhuma është një kohë në të cilën, nëse muslimanët e kalojnë duke iu lutur Allahut, Allahu me të vërtetë do t’u përgjigjet atyre.”-(Buhariu dhe Muslimi);

Leximi i sures Kehf – Pejgamberi salallahu alejhi ue selem ka thënë: “Kush e lexon suren El-Kehf ditën e xhuma, e mbulon drita prej këmbëve e deri në kupën qiellore, dritë që do të ndriçojë në Ditën e Gjykimit, dhe i falen të gjitha mëkatet (e vogla) midis dy xhumave.-(Hakimi 2/399 ,shejkh Albani në Sahih el-Xhami’, nr.6470);

Dërgimi i salavateve për të Dërguarin e All-llahut, sal-lAll-llahu alejhi ue sel-lem, gjatë ditës dhe natës së Xhuma. Ai, sal-lAll-llahu alejhi ue sel-lem, ka thënë: “Shtojini salavatet për mua gjatë ditës së Xhuma dhe gjatë natës së Xhuma. Kush dërgon për mua një salavat, All-llahu i dërgon atij dhjetë salavate.” esSunen elKubra, elBejheki, 3/353; el-Albani e bën hasen në esSilsile esSahiha, hadithi nr. 1407.
Shpërndajeni këtë tek të tjerët sepse Pejgamberi salallahu alejhi ue selem ka thënë: “Kushdo që ngjall një sunnet prej sunnetit tim dhe njerëzit e praktikojnë atë do të ketë shpërblimin e njejtë sikur ata pa ju munguar shpërblimi atyre.” (Suneni i ibn Maxhas ,209)

Cila sadaka është më e mirë?

Në këtë drejtim është e rëndësishme të dimë se si të arrijmë vlerë sa më të lartë të mundshme për të gjitha veprat tona të mira, pra, edhe për sadakën. Këtë in sha Allah sot do ta mësojmë përmes ajeteve kuranore dhe thënieve të Pejgamberit, savs:

Sadaka më e mirë është:

Ajo që jepet fshehtas: Allahu i Madhërishëm, në ajetin 271 të sures el-Bekare, thotë: “Nëse lëmoshat i jepni haptazi, ajo është mirë, por nëse ato ua jepni të varfërve fshehurazi, ajo është edhe më e mirë për ju dhe Ai ua largon (me punë të mira) të këqijat. Allahu është i njohur hollësisht për veprat tuaja.” Kurse në një transmetim unanim të hadithit të Pejgamberit a.s. thuhet se ata që e japin sadakën në mënyrë të fshehtë do të jenë nën hijen e Allahut në Ditën e gjykimit: Transmeton Ebu Hurejre r.a. se Pejgamberi a.s. ka thënë: “Shtatë veta Allahu do t’i vendos nën hijen e Tij në Ditën kur nuk do të ketë hije tjetër… 6. Njeriun i cili jep sadakë fshehtas, ashtu që dora e majtë e tij, nuk di çka ka dhënë e djathta…” (Muttefekun alejhi). Kur ne japim sadakë në fshehtësi, ne e tregojnë nijetin tonë të pastër se e japim në emrin e Allahut të Madhërishëm, i Cili do të na shpërblejë me një shpërblim të veçantë. Përndryshe, djalli të mallkuar mund të ndërhyjë dhe të na përziejë formalizmin (që dikush na sheh), e kjo e shlyen veprën e mirë, sepse Allahu i Madhërishëm, i pranon vetëm veprat që njeriu i bën sinqerisht në emër të Tij.

Atëherë kur njeriu është i shëndoshë dhe i aftë të fitojë: Transmeton Ebu Hurejre r.a.: “Erdhi një njeri te Pejgamberi a.s. dhe i tha: “O i Dërguari i Allahut, cila sadakë është më e mirë?” Ai tha: “Nëse japësh sadakë derisa je i shëndetshëm dhe derisa e don pasurinë dhe i frikësohesh varfërisë! Mos e shtyjë – mos e vono, kështu që kur të vjen shpirti në fyt të mos thua: “Kjo është për këtë, e kjo për këtë!” Po a nuk i mbetët krejt dikujt?!” (Buhariu). Ibn Mesudi r.a. ka thënë: “Një dërhem të cilin e ndanë dikush nga ju duke qenë me shëndet dhe me lakmi, është më i mirë se 100 dërhemë me të cilët e lënë testamentin në prag të vdekjes tënde.”

Dhënia e sadakës në pajtim me mundësitë: Sadaka e vogël mund ta peshojë sadakën e madhe siç thuhet në hadithin vijues: Transmeton Ebu Hurejre r.a. se Pejgamberi a.s. ka thënë: “Një dërhem i ka tejkaluar 100 mijë dërhemë!” Ata thanë: “Si kështu?” Ai tha: “Një njeri kishte 2 dërhemë dhe si sadakë e dha një, kurse një tjetër njeri shkoi në pronat e tij të mëdha dhe mori 100 mijë dërhemë dhe i dha si sadakë.” (En-Nesai). I pari ka dhënë gjysmën e asaj që posedonte, ndërsa tjetri dha vetëm një pjesë të pasurisë së tij dhe pa marrë parasysh që dallimi është për 100 mijë dërhemë, i pari me një dërhem e ka tejkaluar në shpërblim.

Për mbajtjen e familjes: Pejgamberi a.s. në hadithin që shënon Buhariu thotë: Transmeton Ibn Mesudi r.a. se i Dërguari i Allahut savs, ka thënë: “Kur një njeri shpenzon diçka për familjen e tij, me nijet të sadakës, do t’i llogaritet si sadakë!” (Buhariu). Në një transmetim tjetër thuhet: Transmeton Ebu Hurejre r.a. se Pejgamberi a.s. ka thënë: “Një dinar të cilin ia jep një të varfëri, një dinarë të cilin e jep për çlirim nga robëria, një dinar të cilin e shpenzon në rrugën e Allahut dhe një dinar që ia jep familjes tënde – dinari më i mirë është ai që ia jep familjes tënde!” (Muslimi).

Sadaka për të afërmit: Ebu Talha ka qenë ensariu më i pasur në Medine, kurse pasuria më e dashur për të ishte një arë me emrin Bujreha, e cila ishte në drejtim të xhamisë, dhe Pejgamberi a.s. pinte ujë prej saj. Tregon Enesi r.a.: “Kur u shpall ajeti 92 i sures Ali Imran, ku thuhet: “Kurrë nuk do të arrini sinqeritetin e plotë me besim (as kënaqësinë e lumtur në xhenet) derisa të mos e jepni më të dhembshmen (më të dashurën) e pasurisë suaj. Çkado që jepni (për Zotin), Allahu atë e di.” Ebu Talha erdhi te Pejgamberi a.s. dhe i tha: O i Dërguari i Allahut, Allahu në Librin e Tij po thotë: “Kurrë nuk do të arrini sinqeritetin e plotë me besim (as kënaqësinë e lumtur në xhenet) derisa të mos e jepni më të dhembshmen (më të dashurën) e pasurisë suaj…”, kurse unë pasurinë më të dashur e kam Bujrehan, andaj po jap si sadakë në emër të Allahut. Përfitimin dhe frytet nga ajo unë i dua te Allahu, andaj jepe ku të duash!” Pejgamberi a.s. thotë: “E kjo është e mirë, është pasuri fitimprurëse. Unë dëgjova çfarë the, por unë po të propozoj që t’ua japësh të afërmve!” Ebu Talha tha: “Do të bëj ashtu, o i Dërguari i Allahut!” Dhe kështu, Ebu Talha ua ndau të afërmve dhe kushërirëve të tij! (Buhariu).

Sadaka për fqinjët: Në hadithin që e shënon Imam Maliku, transmetohet nga Abdullah ibn Abbasi r.a. se Pejgamberi a.s. ka thënë: “Nuk është besimtar ai i cili është i ngopur, kurse fqinji i tij i uritur!” (Maliku). Le të mendojmë rreth këtij hadithi! A janë fqinjët tanë të uritur, kurse ne të ushqyer, pa marrë parasysh kush janë ata, sepse hadithi nuk vlen vetëm për muslimanët, por për të gjithë fqinjët? Nëse janë të uritur, sipas hadithit ne nuk jemi besimtarë. Atëherë çfarë jemi ne? Sikur secili prej nesh të kujdeset për të afërmin e tij, nuk do të kishte asnjë të uritur në Kosovën tonë të bukur.

Sadaka për xhihad: Dhënia për xhihad kundër kafirave dhe munafikëve, bën pjesë në format më të larta të sadakës, për të cilën Allahu i Madhërishëm flet në shumë ajete kur’anore, në të cilat xhihadi me pasuri është vendosur para xhihadit me jetë. Ndër këto ajete është edhe ajeti 41 i sures et-Tevbe, ku thuhet: “Dilni (në luftë), le t’ju vijë (lufta) e lehtë ose e rendë, luftoni për hire të Allahut me pasurinë tuaj dhe me veten tuaj; kjo është gjëja më e dobishme për ju, nëse e kuptoni.” Kurse në transmetim të Zejd ibn Halidit r.a. i Dërguari i Allahut, savs, ka thënë: “Kush e pajis një luftëtar në rrugën e Allahut edhe ai është luftëtar, dhe kush e jep një luftëtar në rrugën e Allahut edhe ai është luftëtar!” (Buhariu).

Sadaka e përhershme-vazhdueshme: Kjo është një sadakë të cilën njeriu e jep dhe ajo vazhdon edhe pas vdekjes së tij, kështu që edhe pas vdekjes së tij i shkruhen veprat e mira. Në këtë kuptim, është edhe hadithi i Pejgamberit savs: Transmeton Ebu Hurejre r.a. se i Dërguari i Allahut savs, ka thënë: “Kur njeriu vdes, i ndërpritet shkrimi e veprave të mira, përveç në tre raste: sadaka e vazhdueshme, dituria me të cilën njerëzit shërbehen, dhe një fëmijë i mirë i cili lutet për të!” (Muslimi)

Të bëhemi prej atyre që japin lëmoshë fshehurazi, dhe të cilët në mënyrë hallall i mbajnë familjet e tyre, dhe të cilët u ndihmojnë të afërmve, dhe të cilët e shpenzojnë pasurinë e tyre në rrugën e Allahut të Madhërishëm, duke shpresuar vetëm shpërblimin e Tij!

I lutemi Allahut të Madhërishëm, të na ndihmojë ta ruajmë dritën e Islamit, të na bëjë prej atyre që e pasojnë Sunetin e Pejgamberit savs, të na bëjë prej atyre që japin sadakën vetëm në emër të Allahut, të na ruaj nga sprovat të cilat nuk mund t’i përballojmë, që fëmijët dhe pasardhësit tanë t’i bëjë gëzimin e syve dhe zemrave tona, që të ketë mëshirë për ne në Ditën e gjykimit, dhe të na nderojë në xhenet në shoqëri me pejgamberët, me të sinqertët, me dëshmorët dhe me njerëzit e mirë! Amin!

Sabri (durimi) është sa gjysma e Imanit

Në Kuran sabri përmendet në më shumë se 70 vende, ku flitet për vlerat e sabrit dhe ju drejtohen lëvdata burrave të durueshëm dhe grave të durueshme. E gjithë kjo na tregon për rëndësinë e madhe të sabrit dhe për nevojën për të në jetën e njerëzve. Cila është domethënia e sabrit si virtyt, më së miri e shohim në hadithin e Pejgamberit (savs), i cili ka thënë: “Sabri është gjysma e imanit (besimit).” (Musnedush-Shihab el-Kuda’i: 151).

Duke e shpjeguar këtë hadith, imam Gazaliu thotë: “Është e pamundur të braktiset mëkati dhe të vazhdohet në bindje, përveçse me durim i cili në thelbin e tij është shfrytëzim i shtytjes së besimit në kufizimin e shtytjes së pasionit dhe përtacisë, ashtu që në këtë kuptim, durimi do të jetë gjysma e besimit.” (El-Ihja ‘, 7/192).

Sabri në çdo gjë
Duke u bërë thirrje besimtarëve që të jenë të durueshëm, Allahu i Lartësuar thotë:

“O besimtarë! – bëhuni të durueshëm dhe të qëndrueshëm (në durim), bëhuni të vendosur (në kufi të armikut), dhe kini frikë Allahun, për ta arritur shpëtimin e dëshiruar.” (Alu Imran, 200)

Thirrja e parë drejtuar besimtarëve këtu është thirrja për sabër. Megjithëse shumë komentues të Kuranit sabrin në këtë vend e specifikojnë kuptimisht, p.sh., sabri gjatë luftës me armikun, sabri në lidhje me pesë namazet ditore, etj. Mirëpo, nuk ka asnjë pengesë, nga aspekti kuptimor, edhe pse në ajet nuk ka asnjë përcaktim specifik, që sabri në këtë pikë të kuptohet në kuptim edhe më të gjerë, e që do të ishte: “O besimtarë, jini të durueshëm në të gjitha situatat e jetës, edhe kur jeni në mundësi edhe kur keni telashe.”

Tre llojet e sabrit:

Dijetarët muslimanë sabrin zakonisht e ndajnë në tre lloje:

Sabri në caktimin e Zotit, në atë që na godet, qoftë e mirë apo e keqe, si: vdekja e një të dashuri, falimentimi i kompanisë, sëmundjet, etj;
Sabri në bindje ndaj Allahut të Plotfuqishëm, siç është p.sh. agjërimi gjatë muajit ramazan (në fakt, muaji ramazan është quajtur muaj i sabrit, sepse ai në vete i bashkon të tri llojet e sabrit), xhihadi, etj.; dhe
Sabri për tu përmbajtur nga mëkati.
Ibn Abbasi ka thënë: “Durimi në Kuran i ka tre kuptime:

Kuptimi i parë është: Durimi në kryerjen e detyrave ndaj Allahut të Plotfuqishëm, dhe për këtë fitohen 300 derexhe;
Kuptimi i dytë është: Durimi për tu përmbajtur nga kryerja e atyre (gjërave) që Allahu i ka ndaluar, dhe për këtë fitohen 600 derexhe; dhe
Kuptimi i tretë është: Durimi me të cilin përballohet fatkeqësia me rastin e goditjes së parë, dhe për këtë fitohen 900 derexhe.” Këtë transmetim e regjistron imam Gazaliu në El-Ihja’u-n e tij, Libri për durimin dhe mirënjohjen, 7/175-398.
Imam Gazaliu këtu thotë se njeriut të bindur në bindjen e tij i nevojitet durimi në tre situata:

Situata e parë: Është ajo që i paraprinë bindjes, dhe atëherë duhet të pastrohet nijeti (qëllimi). Duhet bërë durim për tu përmbajtur nga përzierja e shtirjes, me vendosmëri të fortë që të jetë e sinqertë vetëm për Allahun e Plotfuqishëm, gjë që është formë shumë e rëndë e durimit. I Dërguari i Allahut (savs), këtë e paralajmëron me fjalët: “Veprat vlerësohen ekskluzivisht sipas qëllimeve.” (Buhariu). Për këtë shkak, thotë Imam Gazaliu, durimi vihet në vendin e parë, madje edhe para veprës. Andaj Allahu i Plotfuqishëm thotë: “Përveç atyre, të cilët kishin durim dhe bënin vepra të mira, të tillët kanë falje (të gabimeve) dhe shpërblim të madh.” (Hud, 11).
Situata e dytë: Është me rastin e kryerjes së vetë veprës, që të mos bie në neglizhencë ndaj Allahut të Plotfuqishëm me rastin e kryerjes ndonjë vepre, pastaj personi që e kryen veprën mos të kaplohet nga përtacia në përmbushjen e të gjitha normave dhe rregullave në lidhje me veprën, si dhe të vazhdojë në zbatimin e të gjitha këtyre deri në momentin e fundit dhe në veprën e fundit. Kjo gjithashtu është formë e rëndë e durimit. Ndoshta kësaj i referohen këto fjalë të Allahut: “Sa i bukur është shpërblimi i punëtorëve. Të cilët kanë duruar dhe janë mbështetur te Zoti i tyre.” (el-Ankebut, 58-59), dmth. ata të cilët ishin të durueshëm deri në realizimin e veprës në tërësinë e saj.
Situata e tretë: Është pas përfundimit të vetë veprës, sepse nevojitet durim që për veprën të mos flitet shumë, ajo mos të shndërrohet e tillë që të dëgjohet dhe të dihet shumë për të. Me durim bëhet përpjekje që vepra mos të shikohet me mendjemadhësi, pastaj duhet përmbajtur nga të gjitha ato (gjëra dhe veprime) që veprën e bëjnë të pavlefshme. Sepse në Kuran thuhet: ““O ju që besuat, mos i prishni lëmoshat tuaja me të krenuar e me ofendim siç bën ai që ia jep pasurinë e vet sa par sy e faqe të njerëzve…” (el-Bekare, 264) – sepse ai i cili nuk mund të jetë i durueshëm dhe të përmbahet nga krenaria dhe fyerja e bën veprën e tij të pavlefshme.
Sabri më i vështirë
Kur flet për sabrin për tu përmbajtur nga mëkati, imam Gazaliu thotë se forma më e vështirë e durimit është ajo me të cilën përmbahemi nga mëkati, e cila është bërë e zakonshme për shkak të kryerjes së shpeshtë. Imam Gazaliu thotë se kjo është për arsye se zakoni ka natyrën e vet të veçantë. Andaj, kur zakoni bashkohet me pasionin, paraqitën dy ushtarë të shejtanit, të cilët e sulmojnë ushtrinë e Allahut të Plotfuqishëm, dhe pastaj shtytja e besimit nuk është në gjendje për t’i mposhtur. Gjithashtu, një nga shkallët më të mëdha të durimit është edhe durimi në ngacmimet e njerëzve (El-Ihja’, 7/206 dhe më tutje).

Nxitimi nga aspekti Kur’anor dhe Shkencorë

Jetojmë në botën e kompjuterëve, të raketave kozmike dhe të zbulimeve të mëdha teknologjike, të cilat ndryshuan edhe mënyrën e jetesës dhe qëndrimit tonë. Nuk është tërë problemi tek intelekti njerëzor, që ka një energji të papërshkrueshme për të bërë hulumtime dhe zbulime të reja, por i tërë problemi qëndron në çështjen se këto zbulime kolosale bëhen me shpejtësi aq të rrufeshme, saqë e bëjnë njeriun e sotëm si një makinë robot me kërkesa dhe dëshira të pafundme.

Është e vërtetë se të gjithë njerëzit nuk mund të bëhen të pasur apo të ditur, mirëpo sot, për fat të keq, shumica e njerëzve, duke mos kërkuar dituri të vërtetë dhe fitim të ndershëm, vrapojnë me nxitim pas diplomave dhe pasurimit me çdo kusht. Për këtë arsye ata nuk janë në gjendje ta shfajësojnë veten në këtë drejtim dhe nuk mund të zgjidhin problemet e shumta me të cilat ballafaqohet bota bashkëkohore sot.

Kurani famëmadh ka shumë versete lidhur me nxitimin: “Njeriu nga vetë natyra e tij është i ngutshëm . . .” (El – Enbija, 37)

“Njeriu (e tepron) lutet për keq, ashtu sikurse lutet për mirë, (po Zoti nuk e pranon lutjen e tij për keq); njeriu (nga vetë natyra e tij) është i ngutshëm.”(El – Isra, 11)

“Jo, nuk është ashtu! Por ju jeni që e doni të ngutshmen (Dunjanë).”(El – Kijame, 20)

Nga verseti i fundit kuptojmë se një prej emrave të kësaj bote është el-axhiletun, që do të thotë se kjo botë kalon shpejtë.

Allahu i lavdishëm me fjalët kuranore na ka treguar se ekzistojnë dy lloj nxitimesh a ngutësish:

Ngutësia me të cilën bëhen mëkatet, zullumi dhe harami;
Ngutësia për fitimin e lejuar, me të cilin arrihen vlerat shpirtërore.
Lidhur me këtë lexojmë me vëmendje dhe duke medituar versetet kuranore në vijim:

“Dhe, shumë prej tyre i sheh se nguten në mëkat, në mizori e në ngrënie të haramit. Sa e shëmtuar është ajo që bënë ata.” (El – Maide, 62)

“Secili (popull) ka një anë të cilës ai i kthehet, ju shpejtoni kah punët e mbara, kudo që të jeni . . .” (El – Bekare, 148)

“Dhe,ata të cilët japin (sadaka-zeqatë) nga ajo që u është dhënë, pse dinë se do të kthehen te Zoti i tyre, andaj zemrat e tyre i kanë të frikësuara.

Të tillët janë duke nxituar drejt të mirave dhe të parët do t’i arrijnë ato.”(El – Mu’minunë, 60-61)

“Dhe ngutuni (me punë që meritoni) në falje mëkatesh nga Zoti juaj dhe për një xhennet, gjerësia e të cilit është si gjerësia e qiejve dhe e tokës, i përgatitur për të devotshmit.

Të cilët japin kur janë shlirë edhe kur janë në vështirësi dhe që e frenojnë mllefin, që ua falin (të keqen) njerëzve, e All-llahu i do bamirësit.”(Ali Imran, 133-134)

Pra, ngutësia për të bërë punë të mbara dhe të lejuara është e rekomanduar dhe e preferuar, por njerëzit, duke u ngritur për ta arritur ritmin e kohës moderne, bëjnë gjëra të palejueshme.

Nga ngutësia e tepruar pëson edhe organizmi i njeriut, ngase organizmi ynë nuk është i përgatitur që të reagojë në mënyrë adekuate gjatë streseve të shumta në jetën e përditshme.

Jemi dëshmitarë dhe për çdo ditë dëgjojmë se filani përjetoi infarkt në zemër, se filani është paralizuar apo ka ulçerë. Pra, këto janë të gjitha ato që mjekësia bashkëkohore i përshkruan si stres, që do të thotë reagim joadekuat i njeriut në momente të veçanta.

Sistemi kardiovaskular reagon ndaj stresit me takikardi, me rritjen e vëllimit brenda një minute, me ngritjen e tensionit të gjakut, me ndryshime të ritmit si dhe me variabilitete të potencialeve elektrike, të cilat manifestohen më ndryshime elektro-kardiografike.

Sindromi i ulçerës peptike është pasojë e reaksionit stresogjen joadekuat. Koliti ulçeroz fillon dhe ekzacerbon (ngacmohet, përkeqësohet) tek personat në momente stresogjene.

Sindromi hiperventilar, si manifestim i stresit, karakterizohet me episoda të hiperpnesë, frymëmarrjes së vështirësuar e të shpejtuar, të shoqëruar nga një ndjenjë “urie” për ajër dhe dhembje në kafazin e krahërorit.

Veprimet stresogjene shkaktojnë ndryshime të mëdha në aktivitetin sekretues të gjëndrave me sekretim të brendshëm dhe për pasojë shkaktojnë ndryshime metabolike e sidomos te diabeti dhe hipertireoza.

Psikoneurozat janë ndryshime të shumta të personalitetit tek të cilët procesi i të menduarit emocional dhe somatik është stereotipik, ngase nuk është adekuat dhe nuk është adaptuar mirë për t’i përballuar streset e përditshme dhe kërkesat e jetës. Sot njerëzit kërkojnë të arrijnë në çdo mënyrë rezultate të mëdha nën presion të përhershëm dhe qëndrojnë para alternativës fight or flight (luftë apo ikje), duke harruar mundësinë e tretë – flow (rrjedh qetë). Njeriu bashkëkohor mundohet t’i ikën stresit në mënyrë artistike përmes stimulantëve të ndryshëm si alkoolit, cigareve, mjeteve qetësuese, etj.

Si pasojë e përdorimit të këtyre stimulantëve të përmendur më sipër shkaktohet dëmi i organeve vitale: sistemi nervor qendror, i zemrës, i mushkërive, i mëlçisë dhe i enëve të gjakut. Si pasojë e streseve të mëdha, vetëm në vitin 1978 afro 4 milionë francezë janë ankuar për depresion, ndërsa në vitin 1988 ky numër ka shënuar ngritje duke arritur shifrën prej 8 milionë. Sipas mendimit të mjekëve pasojë e kësaj janë nxitimi, ndjenja e lodhjes, rraskapitjet, dhembjet e kokës, palpitimet prekardiale, marramendjet, të qarët pa pra, pagjumësia dhe humbja e personalitetit.

Po në Francë, vetëm në vitin 1978 u përdorën 8 milionë skatula të ilaçeve për qetësim.

Amerikanët për çdo vit konsumojnë 400 tonë të barbiturateve në vlerë prej 500 milionë dollarësh. Po ashtu atje për çdo vit harxhohen 10 miliardë tableta amfetaminë (stimulues të intelektit).

Mejkët e sotëm u rekomandojnë personave që kanë strese që të konsumojnë më pak duhan, një gotë alkool, reduktimin e peshës trupore, dieta të ndryshme dhe mundësisht dy herë në ditë të bëjnë procedurën e meditimit transcendental. Kuptohet, këto këshilla u preferojnë nëpunësve, politikanëve, biznesmenëve dhe njerëzve që janë të rrezikuar nga strese të përhershme, ngase ata nuk i njohin recetat islame, ata nuk kanë asnjë njohuri mbi mënyrën e mjekimit islam.

Nuk duhet të harrojmë se islami është fe e natyrshme, e përshtatshme për jetën njerëzore. Lidhur me këtë, këtu më poshtë po japim disa rregulla që i preferon feja islame për mbrojtjen kundër stresit:

Ndalon rreptësisht përdorimin e alkoolit;
Ndalon përdorimin e substancave narkotike;
Obligon agjërimin, si ilaçin më efikas trupor e shpirtëror;
Kundër frikës preferon mbështetjen e plotë tek Allahu i gjithfuqishëm, siç aludon verseti kuranor në vijim:
“E atyre (shokëve të Pejgamberit) që dikush u tha: “Populli (idhujtarët) është tubuar t’ju sulmojë, pra kini frikë!” Ajo, vetëm ua shtoi edhe më shumë besimin e thanë: “Neve na mjafton që kemi All-llahu, Ai është mbrojtësi më i mirë!”

(Ali Imran, 173)

Besimtarët , duke u mbështetur tek Allahu i madhërishëm, gjejnë qetësi mendore e shpirtërore. Kur u ndodh diçka e mirë ata e dinë se ajo është dhunti nga Allahu xh.sh., i Cili ka pushtet mbi çdo gjë, prandaj e falënderojnë dhe i shprehin mirënjohje. Por kur i prek ndonjë fatkeqësi ata durojnë e nuk dyshojnë se ajo është nga Zoti, i Cili ka dashur t’i vërë në sprovë, prandaj i luten vetëm Atij që t’ua lehtësojë fatkeqësinë dhe t’u jep kurajo. Nëse njeriu nuk e ka mbështetjen e Allahut të gjithëfuqishëm, atëherë atij nuk i ndihmojnë as prirjet e tij, as fuqia, as mençuria. Muslimanët e parë i kuptuan shumë mirë versetet kuranore dhe vepruan sipas tyre, punuan parreshtur dhe, duke u mbështetur në ndihmën e Zotit xh.sh., merreshin me tregti, me punët industriale, bujqësore dhe me studime shkencoro-filozofike. Në sajë të të gjitha këtyre ata përparuan me shpejtësi të madhe dhe në këtë mënyrë arritën të jenë mësues të botës gjatë disa shekujve.

Për meditim transcendental islami ë bën të detyrueshëm namazin.
Në Amerikë mënyra e fundit për mënjanimin e stresit është e ashtuquajtura teknikë e meditimit transcendental. Po ta përkthejmë fjalë për fjalë kjo do të thotë meditim i thellë abstrakt. Kjo modë burimin e vet e ka në Indi dhe paraqet një formë të jogës dhe, si çdo risi tjetër, gjeti hapësirë dhe kushte për t’u pranuar masovikisht në perëndim, e sidomos në Amerikë. Për këtë metodë u botuan libra të tërë, u organizuan shumë tubime shkencore dhe kongrese, në të cilët u përfshin me miliona emisarë dhe misionarë. Kjo metodë kërkon nga ithtarët e saj që brenda ditës të lirohen disa minuta nga preokupimet dhe brengat ditore, duke i mbyllur sytë në gjendje të qetësisë së plotë dhe duke i përsëritur disa formula (në gjuhën sanskrite). Kjo gjendje qetësimi do t’ju bëjë të mundur atyre që për një moment të lirohen nga brengat e përditshme të kësaj bote, nga peripecitë e saj, duke kaluar në botën transcendentale, pra në botën e qetësisë shpirtërore.

Mjekët kanë konstatuar se gjatë këtyre seancave normalizohet tensioni i gjakut, ngadalësohet pulsi dhe arrihet harmonizimi dhe baraspesha e përbërjes kimike të gjakut. Në revistat e tyre hasim në të dhëna të thukta statistikore, të cilat dokumentojnë se shumë njerëz duke zbatuar këtë metodë janë shëruar me sukses nga tensioni i lartë i gjakut, nga sëmundjet kardiovaskulare, nga çrregullimet hormonale, nga dhembjet kronike të kokës dhe nga sëmundjet psikike.

Këtë metodë kaq të popullarizuar sot në botë muslimanët e kanë njohur që para 1400 vjetësh, duke bërë namaz pesë herë në ditë. Namazi ynë është i lidhur me përgatitje trupore e shpirtërore. Besimtari i sinqertë në namaz lirohet plotësisht nga brengat dhe preokupimet ditore. Ai lirohet tërësisht nga dëshirat, lakmitë, nga mendimet e tij kur i thotë fjalët All-llahu Ekber (Zoti është më i madhi). Namazi dallon shumë nga teknika e meditimit transcendental, sepse është hyrje në prezencën e Allahut të madhërishëm, hyrje në kuvendim me Të.

Ne nuk shërbehemi me formula indiane dhe talismane të pakuptimta, por e lartësojmë dhe e madhërojmë Krijuesin absolut, duke e thirrur me emrat e Tij më të bukur: Rrahman, Rrahim, Malik, Rabb dhe duke e ndier dhe përjetuar prezencën e Fuqisë dhe të Bukurisë absolute.

Namazi nuk është pushim i mendjes, por rilindje e zemrës dhe e shpirtit, hapje e horizonteve të reja gjatë të cilave besimtari merr dritë të re, nektar të freskët, valë të reja të mëshirës dhe qasje të re nga afërsia hyjnore. Namazi është momenti më i frytshëm, më i begatshëm kur besimtari e ripërtërin lidhjen me burimin e fshehtë nga i cili merr ekzistencën e tij. Nëse besimtari e fal namazin me përkushtim të plotë, me prezencën e fuqishme të zemrës dhe shpirtit, duke u zhytur në pastërtinë e plotë, siç kërkon Allahu xh.sh. prej nesh, ai namaz i shërben edhe si ilaç i fuqishëm kundër sëmundjeve trupore e shpirtërore. Sikur gjatë kohës sa zgjat namazi të bëheshin analizat laboratorike të gjakut, të qendrave akupunkturale, të punës së zemrës, të lëvizjeve së gjymtyrëve, të boshtit kurrizor, të likuorit cerebrospinal, të tensionit të gjakut, pulsit, të bioaminave të trurit, të kateholaminave, do të shënoheshin rezultate të shkëlqyera. Andaj për këto arsye që i përmendëm më sipër namazi mbetet depo e fshehtë dhe atë që përmban e di më së miri vetëm ai që e kryen namazin me prezencën komplete të trupit dhe të shpirtit.

Zoti xh.sh. urdhëroi: Faleni (kryeni) namazin! Nuk tha lutuni në namaz, sepse namazi i vërtetë është ai në të cilin marrin pjesë të gjitha organet së bashku me shpirtin.

Perëndimi gaboi kur namazin, të cilin islami e bëri të detyrueshëm për ithtarët e vet, e quajti fizkulturë, ngase e shikuan vetëm anën e jashtem të tij dhe harruan se lëvizjet në namaz janë vetëm simbolike. Qëndrimi në këmbë gjatë namazit simbolizon madhërimin e Allahut xh.sh. Pastaj rukui dhe sexhdeja janë shenjë e dorëzimit të plotë dhe çlirim shpirtëror.

Andaj, namazi është miraxh i vogël i besimtarit në krahasim me Miraxhin e madh të Resulullahut s.a.v.s.

Namazi është burim i fuqisë dhe i vullnetit, mineral shpirtëror që e frymëzon njeriun për të ngadhënjyer mbi vështirësitë e jetës, për ta fituar betejën me jetën. Ja çka thotë dr. Kissis Karel, fitues i çmimit Nobel, për namazin: “Nga të gjitha metodat e njohura deri më sot, namazi është burimi dhe fuqia më e madhe për rivendosjen e shkathtësisë së njeriut. Këtë e vërtetova personalisht si mjek i shumë pacientëve të cilët nuk patën sukses të shërohen me medikamente, por të cilët i shëroi nga sëmundja intervenca e namazit.”

Namazi është institucion për edukim trupor dhe shpirtëror, që çon në dashuri reciproke dhe barazi ndërmjet njerëzve. Është motor i fuqishëm që e vë njeriun në lëvizje pesë herë në ditë. Është fuqi nga e cila buron adhurimi, pastërtia, kultura, civilizimi, edukata, morali, është arma më e fuqishme kundër nxitimit në punë të këqija dhe kundër stresit.

Duke cituar pjesë nga nga Kurani, besimtari i lutet Zotit xh.sh. për lumturi dhe shpëtim, angazhon maksimalisht fuqinë mendore dhe energjinë intelektuale, ushtrohet dhe lartësohet duke u ngritur mbi qenien shtazore, duke u bërë vetëm rob i Allahut të madhërishëm e i askujt tjetër.

Kush e kryen namazin rregullisht, ai e ngrit lart zemrën dhe e fisnikëron shpirtin, ngadhënjen mbi veset epshore, pastrohet sikur ari i kulluar i argjendarit.

Në fund të konkludojmë se namazi është pasuria jonë e depozituar në bankën e Allahut xh.sh. dhe mbetet depo e fshehtësive komplete, për të cilat dimë pak, ndërsa fjalët për të nuk kanë fund.

Porosia hyjnore është e përhershme dhe vlen për të gjithë brezat njerëzorë, duke nxitur intelektin për meditim të thellë:

“Ka shpëtuar ai që është pastruar. Që e përkujton madhërinë e Zotit të vet dhe falet.” (El – A’ëla, 14-15)

Veprat që fshijnë mëkatet dhe ngritin shkallët

Muhammedi s.a.v.s. e ka shfrytëzuar çdo rast që sahabët e tij por me këtë edhe neve të na mësojë për gjërat e vlefshme dhe të dobishme për jetën e besimtarit. Do ta kujtojmë një situatë të tillë të cilën në detaje na rrëfen sahabiu i njohur, Muadh ibn Xhebeli r.a.

I Dërguari i Allahut, s.a.v.s., një mëngjes u vonua në namazin e sabahut saqë gati e vërejtëm lindjen e diellit. Erdhi shpejt dhe shkurtoi leximin gjatë namazit. Pasi dha selam tha: Qëndroni në safët tuaj ashtu siç ishit. Pastaj u kthye kah ne dhe vazhdoi:

– Do t’u tregoj përse u vonova sot. U zgjova, morra abdes dhe i fala ato që jam urdhëruar. Më pas u kota dhe papritmas u gjeta para Zotit tim. Më thirri: Muhammed! Ndërsa unë thashë: Të përgjigjem, Zoti im!

Më pyeti: Për çfarë po bisedojnë grupi më i lartë i melekëve (meleul-e’ala – grup i melekëve i cili me urdhërin e Allahut kohë pas kohe bisedon në qiell për ardhmërinë dhe për atë që Allahu xh.sh. u ka dhënë dituri)?

U përgjigja: Nuk di!

Tri herë më pyeti e pastaj vërejta që vendosi dorën e Tij në mesin e shpatullave të mia, ashtu që ndjeva ftohtësinë gishtërinjëve të Tij në mesin e gjoksit tim. Atëherë mu zbulua çdo gjë dhe njohuria. Përsëri më tha: Muhammed! Ndërsa unë thashë: Të përgjigjem, Zoti im!

– Për çfarë po bisedojnë grupi më i lartë i melekëve?

– Bisedojnë për veprimet të cilat fshijnë mëkatet!

– Cilat janë këto veprime?

– Këto janë hapërimi kah xhamia, qëndrimi në xhami pas namazit dhe marrja e abdesit në rrethana të vështira.

– Për çfarë përsëri po bisedojnë?

– Për veprat me të cilat ngriten shkallët (derexhet)!

– Cilat janë këto vepra?

– Ushqimi i të uriturit, të folurit e butë dhe falja e namazit natën kur njerëzit tjerë flejnë.

– Kërko nga unë çfarë të duash!

– O Allahu im, kërkoj nga Ti të bëj vepra të mira, ndërsa t’i lë veprat e këqija, t’i dua të varfërit, që të më falësh dhe mëshirosh, dhe kur dëshiron një popull ta vësh në sprovë, të më vdesësh të pasprovuar. Kërkoj nga Ti që të dua Ty, ta dua atë që të do Ty dhe të dua veprat që do të më afrojnë kah dashuria Yte!

Pejgamberi s.a.v.s. atëherë tha: “Vërtet kjo (ëndërr) është e vërtetë, andaj lexoni këtë lutje!”

Nga ky hadith tejet i bukur mund të mësojmë shumë. Mirëpo, dy detaje më të rëndësishme padyshim dy situata janë që bisedojnë melekët e ndershëm. Së pari është thënë që bisedojnë për veprat që fshijnë mëkatet dhe është interesant që të gjitha këto vepra janë të lidhura me namaz. Këto pra janë hapërimi në xhami, qëndrimi në xhami pas namazit dhe abdesi në rrethana të vështira. Këto tri situata fshijnë mëkatet. Në fund, këtu janë tri momente që ngritin famën dhe derexhet tona te Allahu xh.sh. e këto janë të ushqyerit e të uriturit, të folurit e butë dhe përsëri namazi natën kur shumica e njerëzve flejnë. Dhe krejt në fund lutja që rekomandohet ta mësojmë dhe ta lexojmë sa më shpesh.

Andaj, mos të bëhemi indiferent ndaj këtij hadithi, por të shërbehemi me këshillat dhe mesazhet e tij. Lutemi Allahut që të na bëjë prej robërve të Tij të sinqertë dhe me mëshirën e Tij të na fut në Xhennet.

Shpjegimi shkencorë i ngjarjes nga Surja JUSUF

Allahu i madhërishëm në Kuranin fisnik urdhëron e thotë: “E kur ajo dëgjoi për ato pëshpëritjet e tyre, dërgoi t’i thërrasë ato, u përgatiti vendmbështetje dhe secilës prej tyre i dha nga një thikë e tha: “Dilu para atyre!” Kur e panë atë, ato u tronditën dhe i prenë duart e tyre e thanë: “All-llahut i qofshim falë! Ky nuk është njeri, ky nuk është tjetër vetëm se ndonjë engjëll i lartë!” (Jusuf, 31)

Shumica e dijetarëve pajtohen që pejgamberi Jusuf a.s. nuk ka pasur rival në pamjen e bukur dhe qëndrimin e tij deri në atë masë saqë grupi i grave që ishin ftuar nga gruaja e ministrit, harruan që i kanë thikat në duart e tyre dhe në vend që t’i qëronin frutat i prenë duart e tyre pa i ndier fare.

Tregimi ndoshta do të jetë i pabesueshëm dhe jobindës për pabesimtarët, por dituria me ndihmën e metodave shkencore dhe anatomisë ka qëndrim krejt tjetër i cili është kompatibil me versetin e lartëpërmendur. Distraksioni apo kthimi i vëmendjes për t’i lehtësuar dhembjet.

Ndryshimi i koncentrimit vëzhgues i shkaktuar me çfarëdo qoftë që e orienton mendimin, sot është fakt për të cilin shkenca e vërteton.

Në këtë proces, nën ndikimin e disa distraktorëve fillon të harrosh, gjegjësisht je i izoluar nga dhembjet tua.

Ëndërrat gjatë ditës dhe shikimi i TV është shembull i mirë, së pari procesi i brendshëm, ndërsa tjetri procesi i jashtëm për shkak të cilit koncentrimi i ndonjë personi është i penguar në skajshmëri dhe në tërësi orientohet në shfaqje tjetër (distraktor).

Nuk ka dyshim, siç thotë shkenca, distraktori më efikas i cili do të mbizotërojë me trupin është ai i cili tërheq vëmendjen e qendrave për dëgjim, shikim, aromë, shije dhe ndjenja.

Në eksperimentin që e kanë bërë hulumtuesit në spitalin edukues, disa njerëz gjatë operimit kanë qenë të ekspozuar ndaj imazheve fascionante, përpos ilaçeve të përshkruara dhe rezultatet kanë qenë të jashtëzakonshëm në krahasim me rezultatet e disa njerëzve që nuk e kanë konsumuar ilaçin për ndryshimin e koncentrimit vëzhgues.

Ky studim për të cilin mjekët rekomandojnë që pos ilaçeve tradicionale të përshkruara, shfrytëzimin e mënyrave shtesë për të zvogëluar dhembjet, është botuar në revistën “Chest”. Në faqen e internetit të BBC-së është shpallur hulumtimi me emërtimin “The return to nature”, në të cilin dr. Geel Hopkins thotë: “Ne kemi arritur sukses të lehtësojmë dhembjet e pacientëve tanë duke i ekspozuar ndaj imazheve të bukura dhe muzikës. Kjo ka ndihmuar shumë në minimizimin e efektit psikologjik dhe tendosjes fizike.”

Me përdorimin e rrezeve funksionale të trurit që paraqesin absorbimin e gjakut dhe ushqimit në qelizat nervore është treguar se kur personi është i ekspozuar çfarëdo qoftë një gjëje që shkakton distraksionin e koncentrimit, niveli i aktivitetit në disa regjione të trurit është i zvogëluar, siç është hipotalamusi, gyrus cingulatus, korteksi senzor dhe gyrus postcentralis, përgjegjës për marrjen e ndjenjës (përjetimit) të dhembjes. Aktiviteti në disa regjione të trurit rrit tajitjen e endorfinës e cila vepron në receptorët e dhembjes si opiat.

A e keni ditur që nafta përmendet në Kur’an?

Fjalën të cilën në versetin e mëposhtëm e kemi përmendur me “mbeturinë” është fjala arabe “guthaen”. Ndërsa fjala e zezë të cilën e kemi përkthyer si “e zezë” në Kuran përmendet si “ahva”.

Allahu i madhërishëm thotë: “Dhe i cili mundësoi mbirjen e kullosës. E pastaj atë e bëri mbeturinë të zezë.” (El – A’ëla, 4-5)

Nafta, lëndë djegëse e fosileve, kryesisht bëhet si rezultat i procesit të gjatë në të cilin bimët sikur algat që mbijnë në të çarat e shkëmbinjëve, me ndihmën e baktereve i ekspozohen proceseve të ndryshme kimike. Mbizotëron mendim gjithëpërfshirës që nafta është me prejardhje organike. Kullosat që janë krijuar para krijimit të njeriut, përpos baraspeshës ekologjike të Tokës, kanë pasur për “detyrë” që më vonë të transformohen në naftë. Nga këto mbetje të cilat me miliona vjet janë kalbur në thellësitë e deteve, kanë mbetur materiet yndyrore, të cilat më vonë me proceset kimike janë transformuar në naftë.

Nafta, lëng viskoz i errët, tregon cilësinë e “mbeturinës”, siç theksohet në verset. Në shumicën e rasteve nga vendi ku është krijuar zhvendoset në vende tjera. Pra, nuk ka aso ndërtimi që direkt të fundoset në vendin ku është formuar, por sikurse lumi lëviz, zhvendoset dhe kur has në shkëmb të fortë aty fundërrohet.

Burimet e zbuluara të naftës janë formuar ashtu që këta shkëmbinj e kanë ndalur naftën.

Shkurtazi, siç përmendet në Kuran, nafta është:

Me origjinë organike, sikurse bimët;
Ngjyrë të errët (zezë);
Lëviz sikurse lumi (me vrull).
ROLI I NAFTËS NË JETËN TONË

Zbulimin e naftës e shpjegon në mënyrë sa vijon enciklopedia Temel Britannica: “Deri në mesin e shekullit XIX nafta e papërpunuar është grumbulluar në pellgje, në vende ku në mënyrë natyrale ka dalur në sipërfaqe. Për këtë ka dalur në burimet ku kanë pirë bagëtia apo në puset e hapura për nxjerrjen e ujit të njelmët, nafta në shumicën e rasteve është konsideruar materie e padëshiruar.

Në SHBA në vitin 1850 së pari Ferris e pastaj e Kier, filluan me punët e para për shfrytëzimin e naftës si lëndë djegëse për llamba. Edwin L. Drake më 27 gusht të vitit 1859 hasi naftë në thellësi prej 21 metrave. Për shkak të punës së rrezikshme siç është gjuetia në balena dhe meqë është burim i lëndës djegëse, më e lirë për llamba, nafta e gjeti tregun e përgatitur. Në fund, filloi gara për naftë dhe epoka e naftës . . .”

Me fillimin e epokës së naftës, fusha e shfrytëzimit të saj në mënyrë konstante u zgjerua. Allahu i madhërishëm në këtë materie inkorporoi cilësi të tilla kimike që pas përpunimit në struktura të reja të shfrytëzohet në sfera të ndryshme. Mazuti, benzini dhe kerozini janë derivatet më të njohura të naftës së papërpunuar. Derivatet më pak të njohura kanë fushë të jashtëzakonshme të përdorimit. Nafta gjindet në qirinjtë dhe llaqet, parfumët, preparatet kozmike bile edhe materie të caktuara që pengojnë prishjen e djathit që përgatiten nga derivatet e naftës. Në ilaçet që përdoren kundër insekteve, poashtu gjinden derivatet e naftës. Etileni i cili përdoret për pjekjen artificiale të domateve, acetoni i cili përdoret për llaqet e thonjëve, materiet kimike që përdoren për prodhimin e kauçukut modern, detergjentet plastik dhe të lëngët, si dhe lloje të ndryshme të ilaçeve bëhen duke iu falënderuar naftës. Shumë prodhime të tekstilit për veshmbathje, poashtu prodhohen duke falënderuar derivateve të naftës. Tregimi që fillon me kalbëzimin e ndonjë bari dhe algave në vendndodhjet e naftës të cilat nën tokë dalin si vërshime të vrullshme, vazhdojnë në detergjente, veshmbathje, llaqe për thonjë, etj.

Pra, versetet 4 dhe 5 të kaptinës El-A’ëla aludojnë në naftën. Ndërsa në versetin më lartë potencohet sesi Allahu i Gjithëdijshëm çdo gjë përcakton me masë: “Madhëroje larg të metave Zotin tënd, më të lartësuarin! I cili krijoi dhe përsosi, Dhe i cili përcaktoi e orientoi.” (El – A’ëla, 1-3)

Këshilla nga Profeti s.a.v.s – Si të sillemi në kohën e ngatërresave?

Ndodhitë në rrethin e afërt dhe të largët, në nivelin lokal dhe global, shkaktojnë reaksionin e muslimanëve, besimtarëve dhe kjo është krejtësisht e dëshiruar, ngase besimtari duhet me qenë i njohur me ngjarjet në mënyrë që në momentet e caktuar të dijë si të veprojë drejtë. Mirëpo, meqë në çdo gjë ekziston kufiri dhe masa, është e nevojshme që reaksioni i besmtarit dhe përcaktimi ndaj ngjarjeve aktuale të jetë i shfaqur në mënyrë përkatëse. Muslimanët e sotit si në botën reale ashtu edhe virtuale, për çdo ditë zhyten në detin e debateve dhe polemikave që janë si pasojë e komentimit të ndodhive aktuale, e që është shumë e rrezikshme ngase sjell deri te ndarjet në mes muslimanëve dhe ligështia (kapitja) shpirtërore.

Zgjidhja reale për këto gjendje gjindet në këshillat e Pejgamberit s.a.v.s. dhe praktikimin e tyre në këto situata, ngase i Dërguari i Allahut, s.a.v.s., ka lënë çdo gjë që i nevojitet ummetit dhe këto i ka shpjeguar detajisht. Në përmbledhjet e haditheve në kapitujt për ngatërresat dhe rrëmujat, shumica e kanë shënuar hadithin e Pejgamberit s.a.v.s. në të cilin në pyetjen e sahabëve se si të shpëtojnë në kohën e ngatërresës (intrigës), ka dhënë përgjigjen në vijim: “Ruaje gjuhën tënde, le të mjaftojë shtëpia yte dhe qaj për mëkatet tua!” (Hadithin e shënon Ahmedi dhe Tirmidhiu, nga Ukbe b. Amiri r.a., ndërsa shejh Albani e ka vlerësuar të besueshëm në shumë vepra të tij.)

Ruaje gjuhën tënde -Me këto fjalë qartë tregohet në rrezikun e gjuhës në kohën e intrigave dhe potencohet se kjo është burimi kryesor i rrëmujës. Rreziku i gjuhës në kohën e sotit ka të bëjë si me të shkruar ashtu edhe me gjuhë paraqitja e qëndrimeve tua dhe hyrja në polemika, nëpërmes mediave të ndryshme, e sot kjo është më e shprehur në rrjetet shoqërore.
Le të mjaftojë shtëpia yte – Mu këto fjalë Pejgamberi s.a.v.s. u tregon besimtarëve që në kohën e intrigave dhe rrëmujave nuk duhet shumë të dalim nga shtëpia, gjegjësisht duhet mos të marrim pjesë në intriga dhe rrëmuja. Meqë sot njeriu mund të qëndrojë në shtëpi dhe në mënyrë tejet aktive të merr pjesë në intrigë nëpërmes internetit, me këtë padyshim tregohet se në këto kohëra njeriu duhet të ketë kujdes sesi e shfrytëzon internetin.
Qaj për mëkatet tua – Pejgamberi s.a.v.s. me këto fjalë u tregon muslimanëve që duhet të preokupohen me të metat e tyre, të mendojnë për veten, e jo të merren me hulumtimin e të metave të huaja, ose për më tepër që t’i japin vetes të drejtë edhe pse nuk janë kompetent të flasin për çështjet e përgjithshme ose për çështjet për të cilat ngurrojnë të flasin edhe dijetarët më të mëdhenj të kohës sonë.
Sa do të zvogëloheshin problemet, rrëmujat dhe intrigat, vetëm nëse i përmbahemi këtij hadithi të Pejgamberit s.a.v.s.

O Zoti ynë, të lutemi me emrin Tënd më të madh, të na tregosh të vërtetën dhe ta pasojmë atë, ndërsa të pavërtetën të na tregosh si të pavërtetë që ta urrejmë pasimin e saj.